Yeni mezunun tecrubesiz is bulamamasini ben bir sehir efsanesi sanirdim. Cok aci bir gercekmis. Bir de kuresel ekonomik kriz birer birer  buyuk firmalari ve yanlarinda tedarikci kucuk firmalari yutarken hem Turkiye’deki hem de dunyanin cesitli yerlerindeki arkadaslarimin hala is bulamadigini aci bir sekilde goruyorum. 

Anlamadigim ve senelerdir konusuluan konu da bu tecrubesizlerin nerden tecrube bulup da ise baslayacagidir. Tavsiye edilen ogrencilik yillarinda staj tecrubeleri edinilmesi ve bu yillarin bos gecmemesidir. E, bu da bende var ama yetmiyor(mus). 

Giris seviyesindeki isler icin bile en az 1-2 yil ayni sektorde ayni dalda tecrube isteniyor. Sonunda bu is ilanlari da kapandigina gore 1-2 sene tecrubeli calisanlar da giris seviyesi islerine basvuruyorlar ve aliniyorlar demek ki.. Serbest piyasa.. Talep var demek ki arz da varmis.

Ama ben yine de staj tecrubelerime de guvenerek ve bana her zaman tavsiye edildigi uzere 1-2 sene tecrube isteyen is ilanlarina da basvuruyorum. Gecenlerde bir istisna yaptim ve 3 sene tecrube isteyen bir ilana basvurdum. Istedigim sektor ve isteyebilecegim bir pozisyon. Tecrube kriterini goz ardi edip basvurmamin sebebi bende olan ileri seviye Almanca bilgisi istemesi ve Allah’in bir daginda olup Istanbul’un cogu yerine baska bir sehir kadar uzakken benim evime 20 dk mesafede olmasi. Ancak ben yine de on yazimda onlar “Uzman” aramasina ragmen “Uzman Yardimcisi” pozisyonuna basvurdugumu belirtmistim.

Basvurumdaki pozitif yonleri kendileri de fark etmis olacaklar ki beni gorusmeye cagirdilar. Cok sasirdim. 1-2 sene tecrube isteyenler cagirmazken 3 sene tecrubeli eleman arayan bir firma beni cagiriyordu. 

Gittim. Bir kisilik envanteri doldurdum, ardindan 2 pazarlama calisani ve bir IK calisani ile gorustum. Ilk gorusme olumlu gecti. Bana tecrubeli eleman istediklerinden bahsetmediler. Herhalde beklentileri degisti dedim. 1 hafta sonra da 2. gorusmeye cagirdilar. Demek ki gercekten tecrubeli eleman istemiyorlardi. 

2. gorusmede Alman genel mudur ve IK muduru ile 50 dklik bir gorusme yaptik. Genel mudurun bana en sonunda dedigi sey “Potansiyelin oldugu cok acik ortada, keske biraz tecruben olsaydi. Ilk seninle gorustuk. Eger daha fazla tecrubesi olan biri gelirse onu ise aliriz.” oldu. Ilan “3 sene tecrubeli” diye acilmisken tum rakiplerimin daha tecrubeli olacagini tahmin ettigimden olumlu bir cevap beklemedim. Zaten 1 hafta sonra da ‘maalesef’ beni ise alamadiklarini soyleyen bir e-mail aldim.

Benim takildigim konu, bir genel mudurun, bir IK mudurunun 50 dakikasi bu kadar mi degersizdir?! Eger tecrubeli eleman ariyorsaniz, beni ilk gorusmeye neden davet ettiniz, hadi ilk gorusme elek gorevini goruyordu, sonraki gorusmeye neden cagirdiniz?

Burada ya alacaklari calisandan beklentileri hakkinda IK ve genel mudur arasinda bir iletisim kopuklugu var, ya yeterince anlamli basvuru almadilar ve ben aralarinda en iyilerindendim, ya formalite icabi belli sayida aday ile gorusuyorlar ya da bu firmanin cidden isleyen Insan Kaynaklari politikalari ve uygulamalari yok! Ya da su yazimda bahsettigim gibi is gorusmeleri pazar arastirmasi islevi de goruyor..

Is arama zaten cok zorlu ve yipratici bir surec. Sirketlerin ve IK politikalarinin yanlisliklari adaylarin uzerinde daha da fazla baski olusturuyor. Ama kimsenin ‘degerlendirilmeyen adaylar‘ yonunden bakmadigi cok acik..

Foto: Flickr

“Eger 2006 kullanici tarafindan olusturulan icerigin, 2007 sosyal medyanin yili idiyse, 2008 de sohbetin yilidir” (Most Contagious, 2008). Denilmek istenen, firmalarin tek tarafli mesajlarini musteriye gonderdikleri zamanlar artik gecti, kullanicilarin da firmaya mesaj yollamasi artik yayginlasti, bu 2008 yilinda karsilikli iletisim, etkilesim ve bir sohbet halini aldi. Conversation marketing hakkinda daha fazla bilgiye buradan ve suradan ulaşabilirsiniz.

Conversation marketing temelinde musteri ile iliskinin onemini barindirir. Ben de aslinda cok basit bir musteri iliskileri hatasindan bahsetmek isterken bana pazarlamayi daha da sevdiren bir dusunce tarzina deginmis olmak istedim.

Asil derdim, calisan ile musteri arasindaki bu “sohbet”in sahte samimiyet ile nasil tepetaklak edildigini gostermek.

1) Bir ay onceydi. En yakin arkadasimin dogumgunu icin bir cuma gecesi Avrupa yakasinin bir ucundan, Suadiye’ye gecmem gerekiyordu. Gunun cuma olmasi, is cikisi saatlerinde yolda olmam, kopru trafigi ve Anadolu yakasinda yollari hic bilmemem  gibi nedenlerden dolayi, Suadiye Cafe‘ye 2,5 saati geckin bir surede araba kullanarak vardim. Arkadaslarim benden 1 saat once mekana gelmisler, iznimi de isteyerek yemek siparis edip yemislerdi bile. Tum bunlardan hem ac hem de ne kadar sinirli oldugum anlasiliyordur. Nihayet mekana geldim, rezervasyonu yaptiran arkadasin ismini beni karsilayan cok hos bayana soyledim. Kendisi beni cok guzel karsiladi, arkadaslarimin yerini gosterdi ama en son olarak da “Aa, tum arkadaslariniz coktan geldi, siz epey gec kaldiniz” dedi. Kendisine Ally McBeal’de Lucy Liu’nun canlandirdigi Ling’in vahsi bakislarindan birini atip, “Bu duymak istedigim en son sey” diyebildim.

2) 2 hafta oncesi, sabah saat 10:30, once Isbankasi tarafindan zaten 2 ay once istemedigimi belirttigim bir kredi kartinin halen beni subede bekledigini bildirmek icin uyandirilmisim ve birazdan kalkarim diyip, tekrar ruyalara dalmak üzereyim. Tekrar telefonum caliyor. Bir heves is gorusmesi icin araniyor olabilirim diye cep telefonuna atiliyorum. Ama beni yillar yillar once aldigim ve bir kez kullandigim Boyner Anahtar Karti bilgilerinden bulan Back-Up calisani bana bir saglik hizmetini anlatmak istiyor. Nasil bir urun gelistirdiklerini bir pazarlamaci olarak merak ediyorum ve dinlemeyi kabul ediyorum. Beni hic heyecanlandirmayan bir urunun ozelliklerini dinledikten sonra, anket sorularina geciliyor ve kullandigim kredi karti, ozel saglik sigortasi hakkindaki sorulardan sonra “son 1 yil icerisinde check-up yaptirdiniz mi” sorusu geliyor ve ben de yaptirmadigimi soyluyorum. Gelen tepkiye halen sasirmaktayim. “Sagligimiza pek dikkat etmiyoruz galiba Xxx Hanim!”. Uykulu olmasam simdi daha ne cevaplar verirdim diyorum ama, o an agzimdan sadece soguk bir “Yok oyle bir sey” cikiyor.

Iki ornekte de firmalarin pek de elde edemedigi cok degerli bir sohbet imkani yakalanmis. Ancak iki firma da bu imkani bana cok kotu bir musteri deneyimi yasatarak mahvediyorlar. Sohbet iki arkadas arasinda olur, fakat firmalar samimiyet cizgisini iyi ayarlayamazlarsa uzak durulacak, posta konulacaklar mertebesine gecerler. Ozellikle Back-Up’daki musteri hizmetleri temsilcisinin konusmalarinin kaydedildigini ve bunlarin degerlendirme icin dinlenebiliyor oldugunu bildigimden, firmayi temsil eden kisilerin nasil boyle hatalar yapmasina izin verildigini aklim almiyor.

Uzun lafin kisasi, o musteri ile temasa gecilen gerceklesme ani -“Moment of Truth” ve turkcelestirilmesi ile ilgili bir yazi ve tartismasi icin buyurun- firma hakkinda karar verilen kritik bir noktadir ve potansiyeli sonuna kadar kullanilmalidir.

Not: Yaziyi yazarken aklim cok farkli yerlere kaydi. Selcuk Erdem‘in eskizleri gibi ben de aklimdan gecenleri ciziktireyim:

• Musteri ile yuz yuze olan konumda -yani kritik konumda- genelde firmanin en alt kademedeki calisani olur. En alt kademedeki calisan genellikle en dusuk egitime sahiptir, yani musteri deneyiminin onemini bilemeyebilir–> calisanin iyi bir egitimden gecirilmesi gerekir, ancak en alt kademedeki calisana bir egitim yatirimi yapmak firmanin pek isine gelmez.
•  Bu kisi en agir sartlarda calisanlardandir –> musteriye her zaman guler yuz gostermesi zordur–> “emotional labour“.
• Servis sektörü calisanlarinin onceden hazirlanmis siki metinlerle mi hizmet etmesi, yoksa dogaclama yapmalarina ne kadar izin verilecegi iyi belirlenmeli ve onceden calisilmalidir.
• Egitim ve calisan memnuniyetini saglamak icin iyi ve guclu “internal marketing” strateji ve taktikleri uygulamak gereklidir.

• Okumayi ogrendigimizden beri daha fazla yapmamiz gerektigi soylenen eylem.
• Bazilarinin yapmasa ortamlarda itibar kazanmak icin yaptigini soyledigi aktivite.
• Uyku getirsin diye yapilan bir fiil.
• Ozgecmislere yazilan popüler bir hobi.

Bunlarin hepsi kitap okumak hakkinda soylenebilir.

Ben zamaninda bundan farkli sebeplerle kitaplarla pek hasir nesir bir insandim.

Ilkokulda (sinifini hatirlamiyorum, ama baksam bir yerlere bunun okul dergisindeki haberini bulabilirim) kutuphaneden en cok kitap alan ogrenci olarak “kitap kurdu” secilmistim. Benden sonra gelen 2. ve 3. de kurtcuk olmustu. Heralde bu ortaokulda, yani cocuklarin daha kurnaz, sinsi ve kotu niyetli oldugu donemde olsa, “nerd” damgasi yiyip kitaplara da kusmustum. Ama ilkokulda bu beni daha da heyecanlandirmisti. 

Yazlari, kuzenlerim, babannem ve dedemle Silivri’deki yazlik eve giderdik. Annemleri ancak haftasonu bizi ziyarete geldiklerinde gorurduk. Bu aslinda cok baska bir yazinin konusu olabilir. Ama kisaca, haftasonlari annemler gelmeden onlara Istanbul’dan -sehirden!- siparislerimizi bildirirdik. Onlar da getirirdi. Annemden de her hafta bir kitap isterdim. Aslinda haftanin sonunu etmeden 3-4 gunde bitirdigim epey kitap da olurdu. Agatha Christie kitaplarinin cogunu, Ramses ve bilumum Misir kitaplari serilerini bu zamanlarda yutmustum.

Sonralari boyle yuzeysel kitaplardan biraz uzaklasip Turk romancilari da okudum. Murathan Mungan, Inci Aral, Ayse Kulin vs. Kendimi cok kaptirdigim zamanlari hatirlarim.

Lisede universite icin test cozme maratonuna girince zayıflayan kitap aliskanligim neyse ki universite yillarinda da devam etti. Hatta gecen sene yuksek lisansimi Ingiltere’de yaparken orada da hem Turkce hem Ingilizce bircok kitap okudum.

Ama sonra ne olduysa, ben Ingiltere’den donunce oldu. Artik kitap okuyamiyorum. Elime aldigim kitabi 2-3 sayfa zorlanarak okuduktan sonra birakiyorum. 

Kendimce bu anlamsiz kitap dusmanligina birkac neden buldum:

• Bu is arama sureci bende huzursuzluk yarattigi icin bir kitaba konsantre olmakta zorlaniyorum.
• Gecen sene o kadar cok makale okudum ki, artik hicbir sey okumak istemiyorum.
• Elimdeki kitaplar guzel degil!

Su an basucumda Ilber Ortayli – Tarihin Izinde (Derleme), Katie Fforde – Wedding Season (Chick Lit), Kevin Roberts – Lovemarks (Pazarlama), Ayse Kulin – Veda (Roman) ve Gregory Maguire – Confessions of an Ugly Stepsister (Masalimsi) var. Ama hepsi de ortalarda bir yerde birakilmis.

Lutfen, kitap okuma aliskanligimi tekrar elde etmek istiyoruuum!

Ne olacak bu halim..

Edit: Kendime bir hedef koyuyorum: Bu kitaplarin hepsi okunacak ve ozetleri bloga girilecek!

Formula 1 2008 sezonunun son yarisi Brezilya‘nin bana gore adami:

Timo Glock..

Toyota F1 pilotu.

Daha ne oldugu belli degil ama, benim gozlerimle gordugum Glock’un yarisin son 20 saniyesinde yavaslayip Lewis Hamilton‘a yol verdigi, daha sonra tekrar hizlandigi idi..

Glock, bu hareketiyle şampiyonlugu Felipe Massa’dan alip, Lewis Hamilton’a verdi..

Iste burda sormak istedigim “Neden, Glock?“..

Bu hareket yakinda bir acikliga kavusacaktir, ama Massa severler Glock adini hic unutmayacak, belki de F1′e golge dusecektir..

Tabi, Hamilton sampiyonlugu tek bir harekete borclu degildir, yarista sampiyonluk birkac kez el degistirmistir, ama Massa’nin o agladi aglayacak gozlerini gormeye degmedi!

Not: Hamilton’in sevgilisi sahane hatun Nicole Scherzinger’e de yaris boyunca kil olmadim degil, nedense mimiklerini, sevincini samimi bulamadim. Hamilton’a surekli sarilmaya ve opmeye calismasi da ayrica anitipatikti.. Aksama evde opersin canim, aaa..

Isyanim var!

Bugun 24 Ekim 2008 ve yine yeni yineden bir yasakla karsi karsiyayiz. Bugun www.blogger.com, www.blogspot.com ve tum bu uzantili bloglara erisim Turk Telekomunikasyon Kurumu tarafindan engellendi. Gerekcesi henuz belli degil.

Daha once 17 Agustos 2008′de ve takip eden zamanlarda www.wordpress.com ve bloglarina da erisim engellenmisti. Diğer kapatilan sitelere ve gerekcelerine buradan ulasabilirsiniz.

Artik talebim degil, isyanim var: bilgi alma ve ifade ozgurlugu artik engellenmesin!

Uzuldugum sey, takip ettigim ve yazilarini severek ve cok da duzenli olarak yazan bloggerlar. Bu kadar yazar her gun belli zamanlarini ayirdiklari sitelerinden belli olmayan bir zaman icin uzak olacaklar, onlari yakindan takip eden okuyuculari da..

Edit: DNS ayarlarini degistirerek ve ktunnel.com uzerinden Turkiye disi bir IP alarak blogspot uzantili sitelere erisim mumkun. Yazarlar bu sekilde sitelerini guncelleyebilirler ve okumak isteyenler de RSS uzerinden (Google Reader vs.) bloglari takip edebilirler. Ama kenarindan kosesinden donebilmemiz, o yasagin orada oldugu gercegini degistirmiyor.

Edit 2: Erisime engellenmenin nedeni olarak Digiturk‘un Antifraud Bolumu’nun yoneticisi, Cihangir Karabagli‘nin sikayeti gosterildi. Sikayet, bazi bloglarda Lig Tv yayinlari gosterimi yapilmasi veya yayinlari izlemeyi saglayan yontemlerin anlatilmasi. Cihangir Bey saniyorum bugunlerde hic olmadigi -aslinda bir de bu vardi- kadar dillerde ve de sirketi yakin gelecekte kitaplara gececek bir Halkla Iliskiler rezaleti ile..